Năm câu hỏi cho doanh nhân trong năm mới

Bài Viết

13-01-2020

Hãy “4.0” từ trong tư duy trước khi nói đến chuyện gì to tát. Và nếu bạn đã có câu trả lời rồi thì xin nhắn thêm một điều: Chạy đi, kẻo muộn.

Sếp phải luôn khuyến khích, đưa ra ý tưởng mới, giải pháp mới. Ảnh: Shuttershock

Vô thường?

Bạn có nhớ cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có bài hát Đóa Hoa Vô Thường mà hẳn nhiều người đã biết rằng hoa đẹp rồi cũng tàn, cô gái đẹp rồi cũng già đi, ai khỏe rồi cũng có lúc bệnh tật cho dù là một vận động viên đoạt huy chương vàng Olympic đi chăng nữa.

Qui luật này cũng tương tự với doanh nghiệp. 

Khoan nói về thế giới, hãy nhìn ở Việt Nam. Chúng ta còn “thấy” bút bi Bến Nghé trên bàn học sinh? Có còn “cảm nhận” Thorakao hiện diện trên bàn phấn của cô gái Việt Nam ngày nay. Xà bông Cô Ba chính hãng nay đã đi đâu rồi? 

Nói điều này để nhắc rằng tấm huân chương lấp lánh của ngày hôm qua sẽ không đảm bảo cho vinh quang hôm nay. Mọi thứ là vô thường. Là doanh nghiệp, bất kể lớn hay nhỏ, bạn phải luôn “đánh động” ngay tư duy của mình, rung ngay một hồi chuông để tư duy này tiếp tục khiến bạn đặt nhiều câu hỏi hơn nữa liên quan đến sự bất biến hay vô thường của doanh nghiệp mình, để chuẩn bị cho phát triển đến tương lai. Đây chính là “mệnh lệnh” phát triển của thời đại 4.0.

Tôi làm “boss” hay tôi làm “leader”?

Theo định nghĩa của từ điển Oxford, “boss” là người chủ doanh nghiệp, có thể trực tiếp điều hành mọi hoạt động và ra quyết định đến nhiều vấn đề liên quan đến công ty. Trong khi đó, “leader” được hiểu đơn giản là người dẫn dắt đội ngũ và hướng dẫn mọi người nhiều hơn là “điều khiển và ra lệnh” nhân lực của công ty. Vậy quản lí doanh nghiệp và đội ngũ doanh nghiệp nên theo phong cách nào thì phù hợp? Thử tìm hiểu xem sự khác biệt giữa hai hình thức quản trị này như sau:

Đây là tư duy quản trị đòi hỏi người đứng đầu doanh nghiệp phải tự suy nghĩ, chịu trách nhiệm và điều chỉnh cách hành xử để đạt được mong muốn. Điều này không đúng, sai mà chỉ là cách thức điều hành hiệu quả.

Làm “một mình” hay tôi cần người trợ giúp, hợp tác?

Dù chủ doanh nghiệp theo phong cách quản trị nào thì cũng có một “nỗi khổ” giống hệt nhau, đó là không muốn quản lí theo kiểu “boss”. Dù thực tế họ phải hoặc buộc phải quản lí doanh nghiệp theo phong cách này nhưng thực tế là chỉ mong “thoát” ra bởi đơn giản, họ quá mệt mỏi. 

Hãy thử tưởng tượng, một ngày bạn phải nhận bao nhiêu email, bao nhiêu cuộc điện thoại, bao nhiêu tin nhắn, bao nhiêu nhân viên xếp hàng vào gặp bạn chỉ vì họ không tự giải quyết được vấn đề dù có việc chỉ như cái móng tay. 

Thử hình dung một ngày nào đó, khi quá mệt mỏi với vô vàn những kiểu “xin ý kiến chỉ đạo”, bạn hãy gọi nhân viên vào và nói rằng “Anh/Chị hết ý kiến để đưa cho em rồi. Bây giờ anh/chị cần em cho ý kiến hay giải pháp của chính em cho việc này. Và tại sao em lại chọn giải pháp A hoặc B hoặc C”? 

Có bao giờ bạn làm như thế này chưa? Có bao giờ “hỏi xin ý kiến” của nhân viên mình chưa? Liệu có quá “kì” không? Liệu có vẻ hơi “ngược ngược” chăng? 

Thực ra, đây chẳng phải là việc gì ghê gớm cả, chỉ là vấn đề mang tính tư duy trong hợp tác để làm việc. Việc này diễn ra trong môi trường đối nội, đối ngoại và dựa trên nguyên tắc hai chiều.

Trong môi trường của doanh nghiệp (đối nội), nếu bạn trả lương cho nhân viên chỉ để “nghe lời” thì tốt nhất bạn nên làm theo phong cách “một mình”. Nhưng nếu bạn tuyển nhân viên để họ đưa ra hướng xử lí vấn đề có liên quan đến chuyên môn của họ hoặc thậm chí ngoài vùng chuyên môn, thì đây mới là giá trị của việc hợp tác trong mối tương quan giữa “người thuê” và “người được thuê”.  

Còn trong hợp tác với đội ngũ bên ngoài (nhà cung cấp, cộng tác viên, tư vấn…), vẫn là mối quan hệ hai chiều, không ai cao hơn ai và cũng không ai thấp hơn ai. “Bề dày năng lực” của mỗi bên “khủng” hay không “khủng” cũng chưa phải là vấn đề quan trọng. Quan trọng nhất trong mối quan hệ hợp tác với đội ngũ bên ngoài là khả năng hòa hợp, thấu hiểu, “nương” cùng nhau để hướng về một mục tiêu chung. 

Đâu là “kim chỉ nam” hành động?

Trao quyền giúp nhân viên phát huy mọi khả năng đóng góp. Ảnh: Shuttershock

Điều này thật sự cần cho những chủ doanh nghiệp mong muốn có sự thay đổi và phát triển của công ty mình. Người chủ phải là người quyết liệt và quán triệt với “kim chỉ nam” này thì mới hi vọng đội ngũ nhân sự của họ nhìn vào và thay đổi theo.

Có 4 điều bạn cần chú trọng:

Nguyên tắc 3 “Không”: không TẠI, không BỊ, không VÌ. Dĩ nhiên, trong thực tế thì chuyện này xảy ra hàng ngày. Chủ doanh nghiệp phải quán triệt để hạn chế những lời nói hay suy nghĩ kiểu như thế này xuất hiện ngay câu cửa miệng. Hãy kiên quyết không nghe những lời nói này từ nhân viên của mình. Thay vào đó, khuyến khích nhân viên bằng bước số 2.

Giải pháp là gì? Bạn cứ đề nghị với nhân viên không gặp mình để “kể khổ” hay “than”, mà dành thời gian vào việc tìm giải pháp. Hơn thế nữa, một giải pháp chưa đủ để có cái nhìn đa chiều, phải suy nghĩ và tìm ít nhất 2 giải pháp. Ai hay nhân viên nào không chuẩn bị giải pháp thì không nên đi trình bày sự việc với “sếp”.

Nhưng lỡ nhân viên không biết cách tìm giải pháp thì sao? Có lẽ là “sếp” phải hướng dẫn cách tư duy một vài lần thông qua một vài tình huống diễn ra trong công việc, nhưng “sếp” tuyệt đối không chọn lựa giải pháp giúp nhân viên của mình. Hãy để cho nhân viên của bạn được “trao quyền” trong việc này, giúp họ tự tin trong tư duy, tự tin ra quyết định, tự tin với lựa chọn và chịu trách nhiệm trên quyết định của mình. “Câu thần chú” ở bước số 3 là: “Every situation has its own solution” (Mỗi tình huống xảy ra sẽ chứa đựng cách giải quyết vấn đề của chính nó). Bước cuối cùng, với bất kì sự lựa chọn giải pháp nào thì cũng phải trả lời được tại sao chọn giải pháp đó (Why?). Không giải pháp nào là hoàn hảo, chỉ có giải pháp phù hợp mang tính tương đối. Cho nên, hãy khuyến khích nhân viên mạnh dạn trình bày, nêu đề xuất, ý tưởng, góp ý … cho mọi hoạt động trong công việc của doanh nghiệp. 

Tôi sử dụng “giấy” hay xài “điện thoại thông minh”?

“Giấy” là gì? “Điện thoại thông minh” là gì? Phải chăng là cái điện thoại chủ doanh nghiệp dùng hàng ngày? Vâng, thì đúng là như thế thật. Nhưng cái tôi muốn chia sẻ ở đây là hãy nghĩ thêm về việc chuyển đổi cách quản lí, cho dù bạn đang là “boss” hay “leader”. Hãy thử đi rồi sẽ thấy bạn tiết kiệm được biết bao nhiêu thời gian, không phải “gặp” nhân viên mình nhiều lần trong ngày để giải quyết công việc, dành thời gian để làm việc lớn hơn, quan trọng hơn. 

Từ “giấy” sang “điện thoại thông minh” ý rằng bạn hãy tận dụng, áp dụng các hình thức quản lí có sử dụng công nghệ để thay thế dần cách quản lí bằng giấy tờ. Dĩ nhiên, không phải các loại giấy tờ hành chính cơ bản trong việc vận hành doanh nghiệp đều bỏ đi hết, mà hãy bắt đầu với việc chuyển đổi từ những cái nhỏ nhất, đơn giản nhất. Ví dụ: nếu nhân viên bạn xin nghỉ phép, phải điền mẫu nghĩ phép đã được in ra, tức có nghĩa doanh nghiệp phải chịu “chi phí” cho mẫu đơn này bao gồm: tiền giấy, tiền mực in, tiền hao mòn máy in, tiền điện, chưa kể mất thời gian để cái mẫu đơn này đến tay bạn kí duyệt và hoàn thành qui trình xin nghỉ phép. 

Đó chỉ là một ví dụ nhỏ, nhưng nếu chủ doanh nghiệp biết khai thác các ứng dụng quản lí trên nền tảng điện thoại hay bất kì thiết bị máy tính nào thì sẽ giúp ích rất nhiều. Làm việc trên các nền tảng này không chỉ cho phép chủ doanh nghiệp phân công công việc và giám sát công việc của nhân viên, mà quan trọng là bạn có thể quản lí nhân viên, dự án từ xa, mà không cần ngày nào cũng đến công ty. Liệu chủ doanh nghiệp có đủ dũng cảm để “rời” nhân viên mình không? Khi nào chủ doanh nghiệp làm được sự thay đổi này, thì tha hồ “thảnh thơi” đi uống cafe thư giãn, mở điện thoại xem báo cáo tiến độ công việc. 

Lời kết

Làm một người chủ doanh nghiệp với biết bao bộn bề công việc trong công tác quản lí, sẽ không dễ để nhân viên của bạn hiểu được nỗi khổ của một người làm chủ. Phải nói rằng, làm người đứng đầu của một doanh nghiệp đã là một lựa chọn dấn thân vào con đường chông gai, nhất là trong thời đại của số hóa. Sự thành công của doanh nghiệp trong quá khứ và hiện tại, sẽ không đảm bảo rằng doanh nghiệp sẽ thành công trong tương lai vì không ai hay thiên tài nào có thể khẳng định điều này.

Nên chăng, ở thì hiện tại, doanh nghiệp hãy trang bị cho mình thêm những điều mình chưa làm được, chưa có hay thậm chí là phải thay đổi chính mình để tiếp cận với sự thay đổi bên ngoài. Mọi sự thay đổi nếu có sẽ phải khởi nguồn từ sự mong muốn của chính doanh nghiệp về một mục tiêu, từ đó xác định trước tiên tư duy sẽ phải thay đổi như thế nào để thực hiện mong muốn đó, rồi ta mới lên kế hoạch, hoạch định những gì doanh nghiệp cần để đạt được mục tiêu.

 

Mai Hương

Doanhnhantrevn